Podstawą normatywną stosowania pieczy naprzemiennej czy opieki naprzemiennej jest art. 58 § 1 i 1a k.r.o., które stanowią, że orzekając w wyroku rozwodowym o kontaktach z dzieckiem, sąd bierze pod uwagę wypracowane przez rodziców porozumienie, zaś w braku takiego porozumienia sąd rozstrzyga o sposobie wspólnego wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywania kontaktów z dzieckiem.
Zaakcentowane przez ustawodawcę „wspólne wykonywanie” władzy zakłada brak konfliktu między rodzicami, a nawet współdziałanie. W porozumieniu, w którym rodzice decydują o modelu pieczy naprzemiennej nad dzieckiem, z reguły znajduje się postanowienie, zgodnie z którym decyzje dotyczące bieżących spraw dziecka mają być podejmowane przez rodzica sprawującego w danym czasie bezpośrednią pieczę nad dzieckiem, natomiast decyzje dotyczące istotnych spraw dzieci mają być podejmowane wspólnie. Co ciekawe, piecza naprzemienna nie została wprost uregulowana w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym – nigdzie nie spotkamy się z takim określeniem.
Na czym polega piecza naprzemienna? Najprościej rzecz ujmując, dziecko jest u każdego z rodzica w powtarzających się okresach – np. tydzień u ojca i tydzień u matki. Nie muszą to być jednak równe okresy – można bowiem sprawować pieczę naprzemienną w innej konfiguracji – np. dwa tygodnie u matki i tydzień u ojca. Co istotne, aby sąd orzekł pieczę naprzemienną, to rodzice muszą mieszkać w tej samej miejscowości. Piecza naprzemienna nie może bowiem godzić w obowiązek szkolny – dziecko musi uczęszczać do tej samej szkoły. Dodatkowo, każde z rodziców musi mieć warunki osobiste i lokalowe do sprawowania codziennej opieki nad dzieckiem. Orzeczenie pieczy naprzemiennej nie może stać także w sprzeczności z dobrem małoletniego dziecka.
W sytuacji, gdy dziecko przebywa w sposób naprzemienny u obojga rodziców, wykonywanie władzy rodzicielskiej, a w szczególności sprawowanie pieczy nad osobą dziecka w tych okresach, zapewnia rodzicom równe kontakty z dzieckiem. Jeśli rodzice przedstawią zgodny wniosek, sąd, orzekając o władzy rodzicielskiej w wyroku rozwodowym lub postanowieniu dotyczącym rodziców żyjących osobno, nie orzeka o utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem (por. art. 58 § 1b i art. 107 § 3 k.r.o.).
Fras Mariusz (red.), Habdas Magdalena (red.), Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz
