Dzień dobry:)
W dzisiejszym wpisie poruszyłam tematykę związaną z wydziedziczeniem. Zapraszam do lektury.
Wydziedziczenie jest rozrządzeniem testamentowym, mocą którego spadkodawca pozbawia wskazaną osobę (małżonka, zstępnego lub rodzica) prawa do zachowku. Dokonanie wydziedziczenia obejmuje dwa skutki – pozbawienie zachowku oraz wyłączenie od dziedziczenia wydziedziczonego spadkobiercy, a zatem nie dochodzi on ani do dziedziczenia, ani nie przysługuje mu roszczenie o zachowek.
Zgodnie z art. 1008 pkt 1–3, spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawniony do zachowku:
1) wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego;
2) dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci;
3) uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.
Do skutecznego wydziedziczenia nie jest wystarczające zacytowanie treści jednego z punktów art. 1008 kc lub posłużenie się innymi ogólnymi sformułowaniami. Testator powinien wskazać, jakie konkretnie zachowania uprawnionego do zachowku wypełniają daną przesłankę wydziedziczenia.
Uporczywym niedopełnieniem obowiązków rodzinnych względem spadkodawcy, będącym podstawą wydziedziczenia w rozumieniu art. 1008 pkt 1 i 3 k.c. jest długotrwałe lub wielokrotne zaniedbywanie potrzeb materialnych i emocjonalnych spadkobiercy lub postępowanie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, co oznacza, że zachowanie uprawnionego musi być obiektywnie naganne (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2020 r. sygn. akt V ACa 174/20).
Uporczywe niedopełnianie obowiązków rodzinnych, stanowiące podstawę wydziedziczenia (art. 1008 pkt 2 i 3 k.c.) to zawinione zachowanie potencjalnego spadkobiercy charakteryzujące się długotrwałością i powtarzalnością, pozostające w wyraźnej sprzeczności z urzeczywistnianą wolą i oczekiwaniami spadkodawcy. Jeżeli jednak spadkodawca wyrażał swoim zachowaniem wolę zerwanie kontaktów z rodziną i brak chęci ich nawiązania, nie może później dokonać wydziedziczenia z powodu braku więzów rodzinnych (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2019 r. sygn, akt IV CSK 661/18).
Obowiązki rodzinne, o których mowa w art. 1008 pkt 3 obejmują nie tylko obowiązek alimentacyjny, lecz również m.in. obowiązek pomocy lub pieczy w związku ze stanem zdrowia, starością lub innymi trudnościami życiowymi. Należy do nich także dbałość o zdrowie psychiczne i fizyczne rodziców, zapewnienie im życia w takich warunkach, aby nie musieli dla ochrony dorosłego dziecka nagminnie odpowiadać za skutki jego negatywnych, obiektywnie społecznie potępianych zachowań (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 30 czerwca 2021 r. sygn, akt I ACa 505/20).
Przy formułowaniu treści wydziedziczenia spadkodawca nie musi posługiwać się terminologią ustawową. Zgodnie z treścią art. 1009 kc, przyczyna wydziedziczenia uprawnionego do zachowku powinna wynikać z treści testamentu. Nie musi ona zostać wyraźnie podana, ale treść testamentu powinna umożliwiać ustalenie tej przyczyny. Wydziedziczenie jest nieskuteczne, jeżeli jego przyczyna nie wynika z treści testamentu, nawet gdyby w rzeczywistości przyczyna wydziedziczenia zachodziła (wyrok SA w Warszawie z 19.08.2005 r., VI ACa 302/05, LEX nr 1642296).
Prawo polskie nie zna tzw. wydziedziczenia za karę, czyli klauzuli testamentowej zawierającej sankcję w postaci wydziedziczenia na wypadek, gdyby uprawniony do zachowku np. nie zmienił w określonym czasie swojego trybu życia (E. Skowrońska-Bocian, Komentarz…, kom. do art. 1010, nt 4).
Jeżeli potrzebujesz porady prawnej, zapraszam do kontaktu poprzez formularz kontaktowy na stronie, pod numerem telefonu : 575 746 485 lub e-mail: tomczak.kancelaria@gmail.com
Źródło:
Ciszewski Jerzy (red.), Nazaruk Piotr (red.), Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany
Balwicka-Szczyrba Małgorzata (red.), Sylwestrzak Anna (red.), Kodeks cywilny. Komentarz
